De manier waarop de tegenwoordige popmuziek geproduceerd wordt, brengt een zeer strikte beheersing van de dynamiek van zowel instrumenten als vocalen met zich mee. Met dynamiek bedoelen we de afstand tussen de hardste en zachtste geluiden die door een instrument, een stem, of een volledig stuk muziek worden voortgebracht.

 

Veel van de hedendaagse  muziek is gebaseerd op ritme. Maar als je naar de drumgeluiden van praktisch elke plaat luistert, hoor je dat het geluidsniveau erg gelijkmatig is. Er wordt vrijwel geen gebruik gemaakt van 'licht en donker'. Dit maakt het soms moeilijk om bijvoorbeeld een opname van een drummachine, te onderscheiden van 'the real thing'. Hetzelfde geldt voor een synthesizer basgeluid van een basgitaar. En dit bepaalt op zijn beurt het patroon voor de rest van de instrumenten. Als 'licht en donker' nodig is, wordt dit vaak eerder gecreëerd door het uit de mix toevoegen en weghalen van instrumenten dan door het veranderen van de balans van de instrumenten.

 

Bij wat minder commerciële muziek kun je meer 'natuurlijk' klinkende opnamen van artiesten horen die beseffen wat de mogelijkheden zijn van cd's voor de expressie van brede signaal-dynamiek. Maar zelfs hier, is het onwaarschijnlijk dat je de oorspronkelijke dynamiek van de uitvoering hoort. Zelfs de nieuwste digitale opname-systemen zijn niet in staat om het volledige dynamische bereik dat het menselijke oor kan omvatten, weer te geven. En daarom is het om praktische redenen vaak beter om een bepaalde mate van compressie van de signaal-dynamiek uit te voeren.

 

Compressie wordt gewoonlijk ook toegepast op vocalen. Het niveau van de stem van een ongeoefende zanger/es, zal meestal aanzienlijk fluctueren met als resultaat dat sommige woorden door de muziek overstemd kunnen worden, terwijl andere te hard zijn. Drummachines en synthesizers hebben normaal gesproken een tamelijk goed gecontroleerde dynamiek en daarom is verdere compressie zelden noodzakelijk. Met name in de dance wereld wordt veel compressie toegepast om de 'beats' nog vetter te laten klinken. Maar het is duidelijk dat in de wereld van 'echte' instrumenten de mogelijkheid om de natuurlijke dynamiek van het geluid met compressie te regelen, zeer belangrijk is.

Een compressor kan, afhankelijk van het ontwerp, het volume-niveau van harde signalen verlagen, dat van zachte signalen verhogen of beide in combinatie uitvoeren. Het resultaat is hetzelfde; de signaal-dynamiek wordt verminderd.

 

De meeste compressors werken met een drempel-systeem (treshold). Dit betekent dat signalen onder een bepaald niveau niet worden beïnvloed. Dit niveau wordt door de gebruiker met een treshold regelaar ingesteld en meestal is er een indicator, die aangeeft wanneer de input het drempelniveau overschrijdt. Boven dit niveau vindt een bepaalde hoeveelheid volumereductie plaats...maar hoeveel? Dit wordt ook weer door de gebruiker bepaald. Dit keer door middel van de ratioregelaar. Ratio is gewoon de verandering van het output-niveau dat veroorzaakt wordt door een bepaalde verandering van het input-niveau. Een compressie-ratio van 2:1 betekent dat een verandering van 2dB van het input-niveau slechts een verandering van 1dB van het output-niveau oplevert. In de praktijk is een 2:1 ratio geschikt voor een groot aantal toepassingen, maar voor specifieke situaties kunnen hogere ratio's worden gekozen. Als de ratio erg hoog gemaakt wordt, b.v. 20:1 of meer, ontstaat er een situatie die we 'limiting' noemen. Dit vindt plaats wanneer een input, die het drempel-niveau overschrijdt, onderworpen wordt aan zoveel volumereductie, dat de output niet verder meer kan stijgen. Het ratiobereik van de meeste compressors is groot genoeg om ze zowel als compressor of als limiter te laten functioneren. Vandaar de naam compressor/limiter. Strikt genomen zou voor absoluut limiten een ratio nodig zijn van oneindig:1, maar in de praktijk is er vrijwel geen verschil tussen ratio's die groter zijn dan ongeveer 20:1.

 

 

 

De figuur hiernaast laat zien hoe de input en output-niveaus van een compressor door de werking van de drempel en van de compressie-ratio beïnvloed kunnen worden.

Limiting wordt om heel andere redenen gebruikt dan compressie, en intensief limiten heeft bijna altijd een hoorbaar effect op het geluid, dat behandeld wordt. In gevallen waar het signaal absoluut niet een bepaald niveau mag overschrijden, is één of andere vorm van limiting absoluut onontbeerlijk. Een typisch voorbeeld is een radiozender waarbij overmodulatie rampzalig zou zijn. Ook in PA's worden limiters gebruikt om er voor te zorgen, dat versterkers met een groot vermogen niet gaan 'clippen' (dit is het 'afbreken' van signaal pieken zodra een versterker overstuurt) omdat aldus gecreëerde boventonen dure tweeters kunnen vernielen.

 

De compressor heeft tijd nodig om te reageren op pieken in het geluid. Deze tijd die de compressor nodig heeft, om te reageren op een signaal dat de drempel overschreden heeft, wordt de 'attack' tijd genoemd. deze is door de gebruiker te regelen. De tijd die de compressor nodig heeft (als het signaal onder de drempel gezakt is), om terug te keren naar zijn normale volume-niveau noemt men de 'release' tijd, ook deze is gewoonlijk in te stellen met een regelaar op het frontpaneel. In onderstaande afbeelding zie je  een typische inrichting van het frontpaneel van een compressor.

 

 

De attack en 'decay' (verval) tijden worden variabel gemaakt omdat hun optimale instelling afhangt van het soort materiaal dat verwerkt wordt. Zo zal bijvoorbeeld in een complete mix een krachtige bassdrum-beat er voor zorgen, dat de compressor het niveau van alles wat er in de mix aanwezig is, zal reduceren. Dit heeft als resultaat dat elk detail met een hoge frequentie en een laag geluidsniveau, zoals een hi-hat die op hetzelfde tijdstip ook voorkomt, ook naar beneden gedraaid wordt. Dit leidt tot het doffer worden van het algehele geluid. Een manier om dit te omzeilen is, afgezien van het gebruik van de kleinst mogelijke hoeveelheid compressie die nog functioneel is, om de attack-tijd enigszins te verhogen zodat de compressor niet onmiddelijk reageert. In dat geval wordt de belangrijkste scherpte van de beat, inclusief de attack van de hi-hat, op volle sterkte doorgelaten voordat het volume naar beneden wordt gedraaid, aldus een pittiger geluid voortbrengend.

 

De afstelling van de release-tijd is ook belangrijk omdat, wanneer deze te kort is, het compressor-volume zich te snel herstelt. Met als resultaat dat er, omdat het volume snel verandert, een hoorbaar 'pompen' of 'ademen' aanwezig is. Omgekeerd geldt dat, als de release-tijd te lang is, het volume zich nog niet hersteld kan hebben wanneer het volgende zachte geluid er aan komt. Dit geluid kan dan sterker onderdrukt worden dan nodig is. Een ander probleem, dat zich kan voordoen als de attack en de release-tijd erg kort worden ingesteld is, dat de lage frequenties van basinstrumenten makkelijk last krijgen van vervorming. Dit komt omdat het volume van de compressor gedurende iedere cyclus van het signaal probeert te veranderen, in plaats van dat het de algehele ontwikkeling volgt. Om dit te bestrijden, bevatten sommige compressors een instelbare hold-tijd die, totdat de hold-tijd verstreken is, voorkomt dat de compressor de release-fase ingaat. Een hold-tijd van 50 milliseconden is genoeg om vervorming van de laagst hoorbare geluiden te voorkomen.

 

Terwijl de meest conventionele compressors werken volgens het drempel-principe is er nog een ander poulair type dat werkt volgens het 'soft-knee' of 'over-easy' principe. Ook kennen we het 'hard-knee' principe. De 'knee' principes staan eigenlijk voor de manier, hoe de compressor ingrijpt. Bij soft-knee zal de compressie eigenlijk heel geleidelijk gaan na overschrijding van de drempel. Hard-knee grijpt direct in bij de ingestelde attack-time, op volle sterkte (opgegeven ratio). onderstaande figuren illustreren dat.

 

Multiband-Compressie

 

Eerder heb ik al uitgelegd waarom compressors gewoonlijk het bewerkte geluid wat doffer maken. Dit is te wijten aan lage frequentie-pieken zoals harde bassdrum slagen, die een verschraling veroorzaken van het hele signaal, inclusief hoge frequentie geluiden met een laag niveau. Eén manier om dit te omzeilen is het gebruik van een compressor, die het inkomende signaal opsplitst in verschillende frequentie-banden. Daarna wordt iedere band wel of niet gecompressed en worden ze vervolgens weer bij elkaar gevoegd. Zoals je je kunt voorstellen is dit ingewikkeld en duur, aangezien iedere frequentie-band in feite zijn eigen compressor nodig heeft. Ook moet er een voorziening zijn, waardoor de attack en release-tijden van elke frequentie-band elkaar aanvullen. Een verfijnde compressor, die dit principe gebruikt, kan dan ook 4 tot 5 keer zoveel kosten als een conventioneel apparaat. De niet-storende werking kan echter het gebruik rechtvaardigen wanneer complete mixen worden bewerkt. Gelukkig bestaan er ook softwarematige multiband compressors die goedkoper zijn en in de meeste muziek programma's, goed zijn te integreren. Hieronder zie je een voorbeeld van een software-multiband compressor.

 

Een andere verfijning is auto-attack en auto-release. In plaats van de gebruiker een attack en release-tijd te laten kiezen, bevat de compressor een circuit dat de karakterestieken van het inkomende signaal analyseert en overeenkomstig de attack en release-tijd varieert. Dit is vooral waardevol wanneer de signaal-dynamiek constant verandert. Een vaste instelling wordt daardoor ongeschikt. Een voorbeeld hiervan is de basgitaar, die gedurende het verloop van een stuk muziek op een conventionele, een 'slap' en 'pull' wijze bespeeld kan worden. Al deze stijlen hebben een verschillende dynamiek, en een compressor die regelmatig de afstelling kan optimaliseren, is onder deze omstandigheden duidelijk een voordeel. Op dezelfde wijze is het onwaarschijnlijk dat, als een complete mix gecompressed wordt om het gemiddelde signaalniveau te verhogen, een vaste attack en release-tijd optimaal is voor alle delen van het nummer. Opnieuw zal een compressor met een auto-afstelling constant een beter resultaat geven.

 

Aansluitingen

 

Compressors worden altijd in lijn met een signaal aangesloten, vaak via de insertiepunten van het mengpaneel. Sluit de compressor niet via het send-return systeem aan. Onthoud: Een compressor is een processor en geen effect. Aux-sends (send-return is een zelfde begrip) worden alleen gebruikt wanneer het 'droge' signaal met het signaal. waarop een effect werkt, gemengd moet worden. In een compressor wordt het volledige signaal bewerkt en wordt er gewoonlijk geen droog signaal toegevoegd.

 

Toepassingen

 

Compressors zijn nuttig om het dynamische bereik, zowel van signalen die op tape worden opgenomen, als van signalen die van multi-track naar een master recorder worden gemixt, te reduceren. Het enige verschil tussen een compressor en een limiter zit in de compressie-ratio en er is geen duidelijk getal dat de twee scheidt. Strikt genomen is er een ratio van oneindig:1 nodig om er zeker van te zijn dat het bewerkte signaal nooit de drempel overschrijdt. Maar in de praktijk heeft een ratio 10:1 bijna hetzelfde hoorbare effect. Niet alleen klinken ratio-types enigszins anders dan soft-knee types, maar het ene model klinkt vaak anders dan het andere, zelfs als ze op dezelfde manier zijn opgesteld. De subtiele, harmonische vervorming die buis-compressors voortbrengen, hebben hen favoriet gemaakt bij veel technici. Dit vanwege het warme effect, dat ze aan vocalen geven. Maak vooral niet de fout om teveel compressie te gebruiken: muziek is afhankelijk van dynamiek om z'n emotionele boodschap over te brengen. Als de dynamiek volledig egaliseert, houd je uiteindelijk iets over dat makkelijk op te nemen is, maar dat muzikaal wel erg koud klinkt.

 

De volgende compressie-instellingen zou je alleen moeten gebruiken als richtlijn of als uitgangspunt. Je kunt ze haast niet als een stel vast omschreven regels zien, aangezien iedere situatie anders is en het resultaat moet uiteindelijk op het gehoor beoordeeld worden.

 

Full mix: Sommige technici compressen altijd een volledige stero-mix, terwijl anderen daar niet aan moeten denken. Eén van de effecten van compressie is, dat de gemiddelde loudness van een track toeneemt en dat het lichte 'pompen' het gevoel van energie en opwinding vergroot. Door het gemiddelde geluidsniveau te verhogen, kan men een nummer harder laten klinken, ofschoon de piek-niveaus hetzelfde blijven (denk aan de 'irritante' radio en t.v. commercials). Soft-knee, of nog beter, splitband-compressors zijn het meest geschikt voor deze toepassing. Hierdoor wordt het geluid meestal niet zo dof als op de modellen met een vaste ratio. Met een zich automatisch (auto) instellende compressor kun je een complexe dynamiek beter aanpakken, dan met modellen die alleen handbediening hebben. Als je alleen over de laatste beschikt; probeer dan een korte attack-tijd tussen de 0 en 10 milliseconden en stel de release-tijd zo snel als mogelijk in, zonder dat het pompen te horen valt.

 

Drums: In popmuziek worden drums vaak met zeer weinig dynamiek opgenomen. Daarvoor wordt meestal enige compressie toegepast, dit geldt met name voor de bassdrums en tomtoms, maar in de dance muziek wordt de snare-drum ook altijd op een constant geluidsniveau gehouden. Het beginpunt voor het ratio-type is ergens tussen 5:1 en 8:1. Stel een attack-tijd van ongeveer 5- tot 10 milliseconden in om het begin van elke slag te benadrukken. Stel de release zo in, dat deze korter is dan de tijd tussen opeenvolgende slagen. Experimenteer ook met instellingen tussen 20 en 100 milliseconden. De drempel (treshold) kan dan zo worden ingesteld, dat een kleine hoeveelheid compressie op de zachtere slagen werkt. Hierdoor krijgen dus alle harde slagen meer compressie.

 

Real Bass: Opnieuw kun je, om het accent van iedere noot te benadrukken, zowel een ratio- als een soft-knee compressor gebruiken. Hier moet wel de release-tijd aan de speelstijl van de bassist aangepast worden. 'Slap' en 'Pull' technieken kunnen, om het geluidsniveau gelijkmatig te houden, veel compressie nodig hebben. Sommige noten kunnen tamelijk kort zijn, zodat het nodig is de release-tijd zo kort mogelijk in te stellen zonder het geluid te laten  pompen. Een compressor met auto-attck en auto-release kan, wanneer de speelstijl gedurende het nummer nogal varieert, beter zijn. Bij langzamer spel of melodieuze stijlen kan de release-tijd sneller zijn, tot een halve seconde of meer. Stel een snellere attack-tijd in, als de attack van een toon niet benadrukt hoeft te worden, zodat het geluidsniveau sneller onder controle kan worden gebracht.

 

Vocalen: Bij vocalen kan zowel een standaard ratio-compressor als een soft-knee model gebruikt worden. Bij een soft-knee type is het mogelijk tamelijk veel compressie toe te passen zonder een kunstmatig geluid te creëren. Als je een ratio-type gebruikt, kies dan om te beginnen, een ratio van ongeveer 4:1 en stem het dan nauwkeurig op het gehoor af. Je zult een korte attack-tijd (zo snel mogelijk) moeten instellen, zodat het volume onmiddelijk geactiveerd wordt. een release-tijd van ongeveer een halve seconde is gewoonlijk een goed uitgangspunt. De treshold stel je in op ongeveer -3dB tot -8dB, maar bij luide passages kan dit makkelijk hoger zijn.

 

Gitaren: De elektrische gitaar is een dermate veelzijdig instrument, dat je eerst moet nadenken over het geluid dat je wilt hebben. Op basis daarvan beslis je over de instelling van de compressor. Een zwaar vervormd gitaargeluid heeft, ten gevolge van de karakteristieken van het distortion- apparaat, gewoonlijk een tamelijk strak beheerste dynamiek. Dus zal er weinig of geen compressie nodig zijn. Als je een geluid met sustain wilt, zonder overmatige vervorming, kan de compressor als een kunstmatig sustain-apparaat gebruikt worden, door simpelweg de input zwaar te compressen. Door gebruik te maken van een snelle attack-tijd en een release van ± 250 milliseconden, krijg je sustain. De ratio kan op ongeveer 4:1 ingesteld worden. Dit is wel afhankelijk van de hoeveelheid sustain die je wilt gebruiken. Volume reductie is mogelijk tot aan 20dB. Wanneer het gitaargeluid uitsterft, zal de compressor ter compensatie het volume verhogen en zo het sustain effect creëren. Onthoudt echter; hoe meer compressie je toepast, hoe meer je ieder geluid benadrukt. Het expander/Gate gedeelte (als dat op de compressor aanwezig is) kan dus van nut zijn.